Стоматит: себептері, түрлері, емдеу және алдын алу
Стоматит — ауыз қуысының шырышты қабығының қабынуы: ұртта, ерінде, тілде немесе қызылиекте ауыратын жаралар, қызару немесе қақ пайда болады. Ол ересектерде де, балаларда да кездеседі, ал себептері әртүрлі — вирустан бастап жарақатқа дейін. Емдеу де себебіне байланысты.
Стоматиттің түрлері
| Түрі | Себебі | Қалай көрінеді | Кімде жиі кездеседі |
|---|---|---|---|
| Афтозды | Нақты себебі белгісіз; шырышты қабықтың жарақаттары, стресс, темір, B12 дәрумені, фолий қышқылының тапшылығы түрткі болады | Ақ немесе сары қағы және қызыл жиегі бар бір немесе бірнеше дөңгелек жара (афта) | Жасөспірімдер мен ересектер |
| Герпестік | Қарапайым герпес вирусы | Жарылып, эрозия түзетін көптеген ұсақ көпіршіктер; температура, қызылиектің қабынуы | 1–5 жастағы балалар (алғашқы инфекция) |
| Кандидозды (молочница) | Candida тұқымының зеңдері | Ақ ірімшік тәрізді қақ, астында — қызару | Емшектегі балалар, егде адамдар, тіс протездері бар адамдар, антибиотиктерден кейін, ингаляциялық гормондарды қолданғанда |
| Жарақаттық | Ұртты тістеп алу, тістің өткір жиегі, протез, брекеттер, ыстық тағам | Жарақат орнындағы жара | Кез келген жаста |
Стоматиттің белгілері
- ауырсыну және күйдіру, әсіресе тамақтанған кезде;
- шырышты қабықтың қызаруы және ісінуі;
- жаралар немесе қақ;
- аузынан жағымсыз иіс шығуы;
- балаларда — тамақтан бас тарту, сілекей ағуы, қыңырлық;
- герпестік стоматитте — температура және үлкейген лимфа түйіндері.
Стоматитті қалай емдеу керек
Ұсақ афталар әдетте 1–2 аптада өздігінен жазылады. Емдеудің міндеті — ауырсынуды азайту, қабынудың күшеюіне жол бермеу және себебін жою.
- Жұмсақ тамақтану — ащы, қышқыл, тұзды және ыстық тағамсыз.
- Жұмсақ тіс щеткасы және ауыз қуысын ұқыпты күту.
- Герпестік стоматитте — вирусқа қарсы, кандидозды стоматитте — зеңге қарсы препараттар, дәрігердің тағайындауы бойынша.
- Жарақаттаушы факторды жою — стоматолог тістің өткір жиегін тегістейді, протезді түзетеді.
Стоматит кезіндегі Танфлекс
Танфлекс препаратын медициналық қолдану жөніндегі нұсқаулықта қолдану көрсетілімдерінің арасында гингивит, стоматит және ауыз қуысы шырышты қабығының кандидозы көрсетілген. Спрей ауырсынуды басады, қабыну мен ісінуді жояды, бактериялар мен Candida тұқымының зеңдеріне қарсы әсер етеді. Спрейді тікелей зақымданған жерге бағыттауға болатыны ыңғайлы.
| Жасы | Дозалау |
|---|---|
| 3–6 жас | Әр 1,5–3 сағат сайын 1–4 себу (4 дозадан артық емес) |
| 6–12 жас | Әр 1,5–3 сағат сайын 4 себу |
| 12+ | Әр 1,5–3 сағат сайын 4–8 себу |
Ересектер мен 12 жастан асқан балаларға — әр 1,5–3 сағат сайын 4–8 себу. Курс — әдетте 4–5 күн. Толығырақ — «Қалай қолдануға болады?» бөлімінде, қайдан сатып алуға болатыны — «Танфлекс қайдан сатып алуға болады?» бөлімінде.
Танфлекс 3 жасқа дейінгі балаларға қарсы көрсетілген. Қолданар алдында медициналық қолдану жөніндегі нұсқаулықты оқып шығыңыз.
Балалардағы стоматит
Сәбилерде герпестік стоматит пен молочница жиі кездеседі. Бала тамақ пен сусыннан бас тартады — ең бастысы, оның жеткілікті мөлшерде сусын ішуін қадағалау. 3 жасқа дейінгі балаларға емді педиатр таңдайды; Танфлекс 3 жасқа дейінгі балаларға қарсы көрсетілген. Егер бала тамағы ауырады деп шағымданса, «Баланың тамағы ауырса: не істеу керек және қашан дәрігерге бару керек» мақаламызды оқыңыз.
Қашан дәрігер керек
- жара 2 аптадан артық жазылмайды;
- жаралар өте үлкен, көп немесе үнемі пайда болады;
- жоғары температура, қатты әлсіздік;
- бала сусын ішпейді, сусыздану белгілері бар;
- көзде, жыныс мүшелерінде жаралар, теріде бөртпе;
- стоматит төмендеген иммунитет немесе химиотерапия аясында пайда болды.
Стоматиттің алдын алу
- ауыз қуысының гигиенасы және жұмсақ тіс щеткасы;
- стоматологқа тұрақты бару, тістердің өткір жиектерін емдеу, протездерді дұрыс орнату;
- ингаляциялық гормондардан кейін — ауызды сумен шаю;
- теңгерімді тамақтану;
- герпес кезінде — ыдыс-аяқ пен тіс щеткасын бөліспеу;
- сәбилерде — емізіктер мен ойыншықтарды үнемі жуу.
Жиі қойылатын сұрақтар
Стоматит қанша уақытта жазылады?
Шағын афтозды жаралар әдетте 1–2 аптада жазылады. Егер жара 2 аптадан артық жазылмаса, дәрігерге немесе стоматологқа көріну керек.
Стоматит жұқпалы ма?
Түріне байланысты. Герпестік стоматит жұқпалы — вирус сілекей, ыдыс-аяқ, сүйісу арқылы беріледі. Афтозды және жарақаттық стоматит жұқпалы емес.
Стоматит кезінде Танфлексті қолдануға бола ма?
Иә. Стоматит, гингивит және ауыз қуысы шырышты қабығының кандидозы Танфлекс спрейінің қолдану көрсетілімдеріне кіреді. Спрей ересектерге және 3 жастан асқан балаларға рұқсат етілген; қолданар алдында нұсқаулықты оқып шығыңыз.
Молочница стоматиттен немен ерекшеленеді?
Молочница — бұл кандидозды стоматит, яғни стоматиттің бір түрі. Оны Candida тұқымының зеңдері тудырады, ал ол шырышты қабықтағы ақ ірімшік тәрізді қақ ретінде көрінеді.
Стоматит кезінде қашан дәрігерге бару керек?
Егер жара 2 аптадан артық жазылмаса, жаралар үлкен болса немесе үнемі пайда болса, жоғары температура сақталса, бала сусын ішуден бас тартса немесе стоматит төмендеген иммунитет аясында пайда болса.
Дереккөздер
- Танфлекс препаратын медициналық қолдану жөніндегі нұсқаулық.
Мақала ақпараттық сипатта және дәрігердің кеңесін алмастырмайды. Өзін-өзі емдеу сіздің денсаулығыңызға зиян тигізуі мүмкін.